Provincies krijgen tot 2028 om zelf stikstofzones rond natuur in te richten

Het kabinet heeft dinsdag 3 november de uitwerking van zijn stikstofplannen gepresenteerd, meldt het kabinet. Provincies krijgen meer ruimte om zelf te bepalen welke stikstofzones gaan gelden rond kwetsbare Natura 2000-gebieden. Landbouwminister Jaimi van Essen (D66) zette de maatregelen uiteen in Kamerbrieven aan de Tweede Kamer. De einddoelen voor 2035 blijven ongewijzigd.

De stikstofaanpak is al jaren een slepend dossier in Den Haag. Opeenvolgende kabinetten worstelden met het halen van de Europese natuurdoelen zonder de landbouw, de bouw en de industrie helemaal op slot te zetten. Met de nieuwe Kamerbrieven legt het kabinet nu vast hoeveel ruimte provincies krijgen om die doelen op hun eigen manier te halen.

Deadline in 2028, ingreep bij achterblijven

Volgens het kabinet krijgen provincies tot september 2028 de tijd om met een eigen plan te komen voor de inrichting van de zones rond kwetsbare natuur. Begin 2028 volgt al een eerste meting of de aanpak op koers ligt voor de reductiedoelen van 2035; ligt die niet op koers, dan grijpt het kabinet in. De stikstofreductiedoelen voor 2035 blijven ongewijzigd, ondanks de extra ruimte voor provincies, meldt het kabinet. De landbouw moet de uitstoot met 42 tot 46 procent terugbrengen, mobiliteit en industrie met 50 procent.

Rond stikstofgevoelige natuur gold tot nu toe een standaardzone van 500 meter, zegt het kabinet. Voor ongeveer 15 extra kwetsbare gebieden in Nederland verruimt het kabinet dit naar 1000 meter, waarvan zes gebieden in Noord-Brabant liggen. Boeren in de buurt van natuurgebieden moeten daardoor flink snijden in hun aantal koeien onder het nieuwe stikstofpakket van minister Van Essen. In de zones rond kwetsbare natuur mogen ze op termijn nog maximaal 1,5 koe per hectare grond houden.

Het kabinet voert daarnaast de verhoging van de zogenoemde rekenkundige ondergrens voor vergunningverlening een half jaar eerder in dan eerder aangekondigd, per 1 juli 2027. Die ondergrens bepaalt vanaf welke hoeveelheid stikstofneerslag een vergunningaanvraag voor bijvoorbeeld een nieuwe weg of woonwijk apart wordt getoetst. Een eerdere verhoging moet eerder meer ruimte geven voor bouw- en andere projecten die nu nog op stikstofruimte stuiten.

20 miljard euro aan steun

Voor boeren trekt het kabinet in totaal 20 miljard euro uit om hen te ondersteunen bij de stikstofaanpak. Ruim 9 miljard euro daarvan is specifiek bedoeld om de overgang in de nieuwe zones te ondersteunen. Het geld is onder meer bestemd voor stal- en managementmaatregelen, innovatie, extensivering, bedrijfsverplaatsing, persoonlijke begeleiding en vrijwillige beëindiging.

Volgens LTO-voorzitter Ger Koopmans is de onzekerheid waarin boeren de voorbije maanden leefden met de nieuwe Kamerbrieven niet weggenomen. Het kabinet moet daar volgens hem zo snel mogelijk verandering in brengen, omdat boeren zonder zekerheid ook geen perspectief hebben. LTO Nederland is de grootste belangenbehartiger van boeren en tuinders in Nederland en praat al jaren namens de sector mee over de uitwerking van het stikstofbeleid.

Elke provincie moet binnen minder dan twee jaar een eigen zoneplan klaar hebben. De eerste meting of ze op schema liggen voor de doelen van 2035, volgt al begin 2028.