Cyberaanval op supermarktkoeling trof ook Nederlandse bedrijven, Frankrijk wijst naar Iran

Ook bij bedrijven in Nederland, België en Zweden vielen vorige maand koel- en vriessystemen uit. De storing trof eerst alleen Franse supermarkten. In Nederland ging het om 17 of meer bedrijven. In België onder meer om de supermarktketens Carrefour en Delhaize, meldt het Franse onderzoek. Welke bedrijven in Zweden precies zijn getroffen, melden de gelezen bronnen niet.

Frankrijk wijst de hackersgroep Shahid Kaveh aan als dader van die aanval. Die liet vorige maand de koel- en vriessystemen bij Franse supermarkten in temperatuur oplopen. De groep zou banden hebben met de cybereenheid van de Iraanse Revolutionaire Garde. Dat elitekorps van het Iraanse leger is nauw verbonden met het regime in Teheran. Minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot noemt de aanval ongekend in omvang en agressie.

Grote supermarktketens regelen de temperatuur in hun koelcellen en vriezers vaak op afstand. Dat gaat via thermostaten die met internet verbonden zijn, zodat storingen snel opvallen zonder dat personeel elke koelcel fysiek controleert. Wie ongemerkt toegang krijgt tot die systemen, kan de temperatuur juist laten oplopen zonder dat dat meteen wordt gezien. Supermarkten behoren daarmee tot de kritieke voorzieningen van een land: valt de koeling grootschalig uit, dan raakt dat direct de voedselvoorziening. Daardoor liep de temperatuur in koel- en vrieskasten bij Franse supermarkten op tot zo’n 50 graden; grote ketens als Intermarché en E.Leclerc moesten daardoor voorraden weggooien.

Het Franse openbaar ministerie onderzoekt het hoofd van de hackersgroep. Het heeft internationale arrestatiebevelen uitgevaardigd tegen drie leden ervan. Zo’n bevel vraagt andere landen om een verdachte op te sporen en desgevraagd uit te leveren aan Frankrijk. Of de drie zich nog in Iran bevinden, is niet bekend.

Barrot kondigt daarnaast Europese sancties aan tegen de verantwoordelijken voor de aanval. Hij laat ook weten dat Frankrijk de Iraanse ambassadeur in Parijs ontbiedt. Een ontboden ambassadeur moet uitleg komen geven aan het ministerie dat hem oproept. Europese sancties tegen personen houden doorgaans een inreisverbod en het blokkeren van tegoeden in. Zulke sancties gelden pas nadat de EU-lidstaten ermee hebben ingestemd; een datum daarvoor is nog niet bekend. Onderhandelingen over wie precies op zo’n sanctielijst komt, kunnen weken duren, ook als de lidstaten het al eens zijn over het principe.

De relatie tussen Frankrijk en Iran staat al langer onder druk. Dat komt onder meer door het Iraanse kernprogramma en de Franse steun voor eerdere Europese sancties tegen Teheran. Een toeschrijving van een cyberaanval op kritieke voorzieningen aan een staat is een zwaarwegende diplomatieke stap. Dat geldt zeker wanneer die staat tegelijk met sancties en een ontboden ambassadeur te maken krijgt.

Deze week ging het Franse onderzoek een stap verder: hoe ver de schade over Europa reikt. Of de Iraanse ambassadeur al op het ontbod is ingegaan, melden de gelezen bronnen niet. Dat geldt ook voor de precieze omvang van de schade in Zweden.