Banken zetten wachttijd van vier uur in tegen gekloonde AI-stemmen

Een telefoontje met de stem van een collega of familielid kan van een computer komen. De Nederlandsche Bank beschreef op 16 juni 2026 hoe criminelen met AI de stem en soms ook het gezicht van een bestaand persoon digitaal nabootsen. Het slachtoffer moet zo geloven dat het met een bekende te maken heeft die het kan vertrouwen.

Wat een stemkloon is

Een stemkloon is een door software nagemaakte stem die klinkt als een bestaand persoon en elke gewenste zin kan uitspreken. Een deepfake doet hetzelfde met beeld: een gezicht dat beweegt en praat zonder dat de persoon erbij was. De smoes is oud. Iemand die je kent, vraagt om geld. Nieuw is dat de stem aan de lijn echt klinkt, zodat de gebruikelijke controle van het slachtoffer wegvalt.

Wat banken daartegenover zetten

DNB meldde op 1 juni 2026 na onderzoek bij zeven banken, betaalinstellingen en elektronischgeldinstellingen welke drempels zij inbouwen. Banken werken standaard met een daglimiet, het maximumbedrag dat een klant per dag mag overmaken. Wie die limiet verhoogt, wacht vier uur voordat de nieuwe limiet geldt. Die wachttijd is de technische tegenhanger van de tijdsdruk die een fraudeur opvoert. Het geld kan niet meteen weg, ook niet als de stem aan de lijn echt lijkt. Bij een risicovolle betaling krijgt de klant bovendien een waarschuwing.

Wat er daarna gebeurt, verschilt per bank. Volgens DNB geeft de ene bank bij een verdachte transactie alleen een waarschuwing, terwijl een andere bank de overboeking pauzeert of blokkeert. Een waarschuwing laat de keuze bij de klant, die net is overtuigd door een vertrouwde stem. Een pauze of blokkade haalt die keuze even bij de klant weg. Dat verschil bepaalt of een gekloonde stem alleen de klant of ook het systeem van de bank moet overtuigen.

Hoe vaak het misgaat

Het CBS meldde op 2 maart 2026 in de Veiligheidsmonitor 2025 dat 10 procent van de Nederlanders van 15 jaar of ouder in 2025 slachtoffer werd van online oplichting en fraude. In 2025 was 17 procent van de 15-plussers slachtoffer van een of meer online delicten, tegen 15,6 procent in 2023. Die cijfers tellen alle vormen van online oplichting mee, niet alleen fraude met een gekloonde stem.

Wie erover gaat

Minister van Financiën Van Weyenberg beantwoordde op 23 mei 2024 Kamervragen van Kamerlid De Vree (PVV) over een criminele truc met deepfakes. Hij volgt nieuwe fraudevormen zoals misbruik van AI in de werkgroep Veiligheid van het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer, samen met banken, betaalinstellingen, politie, het OM en DNB.

Wie zijn daglimiet verhoogt, wacht vier uur. Wie een verdachte overboeking doet, krijgt afhankelijk van de bank een waarschuwing, een pauze of een blokkade.