Zwitserse regering houdt vast aan flexibele neutraliteit na verworpen initiatief

Zwitserse kiezers hebben zich in een referendum uitgesproken tegen een initiatief dat neutraliteit strenger had willen vastleggen in de grondwet. Het voorstel had Zwitserland verboden zich aan te sluiten bij of samen te werken met een militair of defensiebondgenootschap, behalve wanneer het land zelf werd aangevallen of een aanval op handen was. ¹ Ook de eigen sanctiebevoegdheid van het land zou zijn beperkt tot sancties van de VN en maatregelen tegen het ontwijken daarvan. ¹ Daarmee zou Zwitserland niet langer op eigen gezag hebben kunnen meedoen aan sancties die andere landen instellen, zoals het nu soms nog doet. ¹

Minister van Buitenlandse Zaken Ignazio Cassis en zijn ministerie, het EDA, waarschuwden vooraf voor de gevolgen van het voorstel. Een starre, wettelijk vastgelegde neutraliteit zou de veiligheid en de defensiesamenwerking van Zwitserland verzwakken, meldt het EDA. ² Een vaste grens in de grondwet zou de regering geen ruimte meer laten om per situatie te beoordelen met wie en hoe nauw Zwitserland op defensiegebied samenwerkt, waarschuwde het ministerie. ² De regering pleitte voor het voortzetten van haar eigen, minder rigide interpretatie van het beginsel. ²

Die interpretatieruimte is geen nieuw gegeven. Het beginsel van neutraliteit staat al sinds 1848 in de Zwitserse grondwet, meldt het EDA. ³ Sindsdien bepaalt de Zwitserse regering zelf hoe strikt dat beginsel in de praktijk wordt toegepast, zonder de vaste grens die het verworpen initiatief had willen opleggen. ³ Bijna twee eeuwen lang bleef die uitleg een zaak van de regering van de dag, niet van een wettelijk vastgelegde formule. ³

Met de verwerping van het initiatief blijft die bestaande uitleg van kracht. De regering bepaalt zelf wanneer samenwerking met een bondgenootschap toelaatbaar is, zonder de vaste grens die het voorstel had willen invoeren.