Democraat Colom wint Senaatszetel in Mississippi, eerste zwarte senator in 140 jaar

Democraat Scott Colom (43) heeft de Senaatszetel in de Amerikaanse staat Mississippi gewonnen. Hij verslaat daarmee de zittende Republikeinse senator Cindy Hyde-Smith (67). De uitslag kwam ruim een week na de tussentijdse verkiezingen van 3 november. Het tellen van de stemmen duurde dagen.

Colom is daarmee de eerste zwarte senator uit Mississippi in meer dan 140 jaar. Voor het laatst vertegenwoordigde een zwarte Amerikaan de staat in de Senaat rond het einde van de wederopbouwperiode (Reconstruction). Die periode volgde op de Amerikaanse Burgeroorlog. In die jaren zaten Hiram Revels en Blanche Bruce namens Mississippi in de Senaat. Het federale leger bezette toen nog het Zuiden. Voormalige slaven konden voor het eerst stemmen en zich verkiesbaar stellen.

Zodra die bezetting eindigde, grepen witte politici in Mississippi en andere zuidelijke staten de macht terug. Ze voerden kiesdrempels, hoofdelijke belastingen en andere beperkingen in. Die beperkingen weerhielden vooral zwarte Amerikanen van stemmen. Die zogeheten Jim Crow-wetten bleven decennialang van kracht. Pas in de jaren zestig maakten federale burgerrechten- en kieswetten er een einde aan. Daarna konden zwarte Amerikanen in de praktijk weer meedoen aan verkiezingen. Toch bleef een zwarte senator uit Mississippi uit, tot de overwinning van Colom.

De Senaat is samen met het Huis van Afgevaardigden een van de twee kamers van het Amerikaanse Congres. Beide kamers stellen wetten en de federale begroting vast. Ze controleren ook de regering. Elke staat levert twee senatoren, ongeacht het inwonertal, voor een termijn van zes jaar. Het Huis van Afgevaardigden wordt in zijn geheel elke twee jaar gekozen. Bij tussentijdse verkiezingen, zoals die van begin november, staat doorgaans ook een deel van de Senaatszetels open.

Het is een opvallende uitslag in een van de meest conservatieve staten van de Verenigde Staten. Mississippi koos bij landelijke verkiezingen vrijwel altijd de Republikeinse kandidaat. De staat stuurde al decennialang overwegend Republikeinse senatoren naar Washington. Mississippi behoorde ooit tot het Democratische Zuiden. Vanaf het midden van de twintigste eeuw wisselden de twee partijen van positie, op kwesties als burgerrechten. Sindsdien stemde Mississippi bij de meeste landelijke verkiezingen juist op Republikeinse kandidaten.

Colom won volgens Reuters verrassend en met een nipte marge van Hyde-Smith. Waarnemers hadden het Democratische succes in de diep conservatieve staat niet verwacht. Bij zo’n kleine marge wordt een uitslag doorgaans pas definitief na certificering door de staat. De verliezende partij kan in de praktijk nog om een hertelling of juridische toetsing vragen. Dat is niet in elke race nodig.

De Senaat heeft ook bevoegdheden die het Huis van Afgevaardigden niet heeft. De kamer bevestigt kabinetsleden en federale rechters. Ze moet ook verdragen met het buitenland goedkeuren. Senatoren worden rechtstreeks door de kiezers van hun eigen staat gekozen. Bij elke verkiezingsronde is telkens zo’n derde van de kamer aan de beurt. Zo verandert de samenstelling van de Senaat nooit in één keer helemaal.

Colom treedt, zoals gebruikelijk voor nieuwgekozen senatoren, in januari aan. Dat gebeurt bij de opening van het nieuwe Congres. Hij legt dan, net als elke andere nieuwe senator, de ambtseed af.