Coalitie schuift vermogenswinstbelasting op, Raad van State wil uitstel tot 2030

Coalitiepartijen D66, VVD en CDA zijn het, volgens ingewijden, maandagavond eens geworden over het belastingplan en box 3. De nieuwe vermogenswinstbelasting wordt een jaar uitgesteld. Het kabinet houdt dinsdagochtend om 09.00 uur daarom een extra ingelaste ministerraad over het belastingplan en box 3. Daarna gaan de voorstellen naar de Tweede Kamer.

Deze belastingbox belast het werkelijke rendement op vermogen boven de heffingsvrije grens. Denk aan spaargeld, aandelen en een extra woning naast de eigen woning. De huidige forfaitaire heffing daarin ligt al jaren onder vuur bij de rechter. Die oordeelde herhaaldelijk dat de heffing niet aansluit bij het werkelijke rendement van spaarders en kleine beleggers. Het kabinet werkt daarom aan een stelsel dat uitgaat van de daadwerkelijke winst op vermogen. Dat gebeurt via een novelle: een wijziging van een wetsvoorstel dat al bij de Eerste Kamer ligt, zonder dat het hele wetstraject opnieuw begint. De Tweede Kamer moet die novelle vervolgens behandelen en erover stemmen, zoals bij elk wetsvoorstel.

Met die koers kiest de coalitie geen van beide oppositieblokken, noch links, noch rechts. Het akkoord volgt op een dag vol crisisoverleg binnen de kabinetstop.

De haast achter die plannen kreeg maandag een hard advies van de Raad van State. Het hoogste adviesorgaan van het land toetst wetsvoorstellen voordat die naar de Tweede Kamer gaan, en adviseert de regering en het parlement daarover. Het noemt invoering per 2028 onverantwoord, omdat de druk op de Belastingdienst te groot is. Banken kunnen in 2028 en mogelijk ook in 2029 niet de gegevens leveren die nodig zijn om de vermogenswinst op een beleggingsportefeuille vast te stellen.

De Raad van State adviseert het kabinet daarom het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 in te trekken. De novelle moet dan niet bij de Tweede Kamer worden ingediend. In plaats daarvan zou Nederland pas per 2030 in één keer moeten overstappen naar een nieuw stelsel, volledig gebaseerd op vermogenswinst. Wil het kabinet toch via de novelle door, dan adviseert de Afdeling advisering om de vermogenswinstbelasting voor alle vermogensbestanddelen eveneens pas per 2030 in te voeren, en niet al per 2028.

Achter dat advies staan, volgens de Raad van State, ook harde cijfers over de uitvoering. Die komen uit de uitvoeringstoets van de Belastingdienst, die de Raad van State aanhaalt. Het tijdelijke hybride stelsel voor box 3 kost tot 2030 zo’n 252 extra fte aan personeel. Daar komt ongeveer 31 miljoen euro aan bijkomende uitvoeringskosten bovenop. De Belastingdienst noemt de novelle voor 2028 op basis daarvan onuitvoerbaar.

De druk op het kabinet was al hoog voordat dit advies verscheen. Op 31 oktober kwam het kabinet er met zeven oppositiepartijen niet uit over steun voor het belastingplan. Het Tweede Kamerdebat over het pakket stond toen al voor woensdag 4 november op de agenda. Op dat moment was er nog geen meerderheid. De ingelaste ministerraad van dinsdagochtend 09.00 uur moet de voorstellen klaarmaken voor dat debat.