Koning Filip onderbreekt vakantie voor ontslag De Wever

Koning Filip breekt maandagochtend zijn vakantie af om premier Bart De Wever te ontvangen. De dreigende regeringscrisis in België is voor de koning reden genoeg om terug te keren naar het paleis. Dat de koning zelf terugkeert van vakantie voor dit gesprek, laat zien hoe ernstig het kabinet de situatie inschat. Het doorbreekt het vaste protocol waarmee zulke audiënties normaal verlopen.

De Wever biedt die ochtend, meldt Belgische media, het ontslag van zijn kabinet aan. Daaraan gaat een nachtelijk overleg over de rijksbegroting vooraf dat opnieuw op niets uitloopt. De onderhandelingen tussen de coalitiepartijen lopen dan al maanden. Ook in de nacht van zondag op maandag bereikt het kabinet opnieuw geen akkoord over de begroting. De vijf coalitiepartijen slepen de onderhandelingen al maanden aan zonder resultaat.

De regering moet 10 miljard euro besparen om binnen de Europese uitgavennorm te blijven, en op dat bedrag lopen de gesprekken vast. Die norm legt de Europese Unie op aan alle lidstaten om de overheidsschuld onder controle te houden. Overschrijdt een land de norm, dan volgen waarschuwingen en uiteindelijk een correctieprocedure vanuit Brussel. Over hoe de Belgische besparing wordt ingevuld, bestaat na maanden onderhandelen nog geen akkoord tussen de vijf partijen. Elke partij in de coalitie moet met de andere vier tot een gezamenlijk pakket komen voordat de begroting naar het parlement kan. Zolang dat pakket er niet is, ligt ook de rest van het regeerwerk stil.

In België benoemt de koning de premier, en moet hij ook een aangeboden ontslag aanvaarden voordat het ingaat. Pas na die aanvaarding gaat een kabinet officieel demissionair: tot dat moment blijft De Wever formeel in functie. Een coalitie van vijf partijen heeft daarbovenop een smalle meerderheid: elke partij kan op haar eigen punt een akkoord tegenhouden, en dat is precies waar het telkens op stokt. Hoe meer partijen aan een coalitie meedoen, hoe meer verschillende wensen er aan de begrotingstafel liggen.

Om 9.30 uur gaat De Wever op audiëntie bij de koning, meldt de VRT. Daar biedt hij formeel het ontslag van zijn kabinet aan.

De koning kan het ontslag aanvaarden, of De Wever vragen aan te blijven en verder te onderhandelen. Aanvaardt hij het ontslag, dan kan dat tot nieuwe verkiezingen in België leiden. Een kabinet zonder akkoord over de begroting kan de rijksbegroting niet door het parlement loodsen. Een vervroegde stembusgang is dan een van de weinige uitwegen voor een coalitie die het na maanden onderhandelen nog niet eens is. Nieuwe verkiezingen zouden betekenen dat de besparing van 10 miljard euro voorlopig blijft liggen, terwijl de druk vanuit Brussel niet wegvalt.

Tot een nieuwe regering aantreedt, blijft het huidige kabinet in demissionaire status het dagelijkse bestuur voeren; grote beleidsbeslissingen, zoals de begroting zelf, wachten dan op een nieuwe coalitie. Dat verlengt precies het probleem waarover de onderhandelingen nu al maanden vastlopen.

De audiëntie loopt op het moment van schrijven nog. De uitkomst van dat gesprek bepaalt of België naar de stembus moet of verder onderhandelt over de besparing van 10 miljard euro.