Negen bommeldingen op luchthaven Praag, ook KLM-vlucht naar Schiphol geraakt

Volgens de Marechaussee kwamen op luchthaven Praag vrijdag minstens acht bommeldingen binnen voor vluchten van en naar het vliegveld. Daar zat ook een KLM-vlucht met bestemming Amsterdam bij. Het toestel landde veilig op Schiphol, waar de Koninklijke Marechaussee het controleerde. Daarbij werden geen explosieven aangetroffen. Luchthaven Praag, officieel Václav Havel Airport, is het grootste vliegveld van Tsjechië en verbindt de hoofdstad met tientallen Europese steden. Passagiers op de getroffen vluchten moesten wachten tot de controle was afgerond voordat ze mochten doorreizen of instappen.

Vrijdag was het al de derde keer deze week dat een golf van bommeldingen vluchten in Europa verstoorde. Tientallen vliegtuigen kregen de afgelopen dagen met dit soort nepmeldingen te maken. Zo’n melding dwingt een luchthaven doorgaans tot een extra controle van het toestel en de bagage, ook al blijkt er achteraf niets aan de hand. Dat kost tijd en zorgt voor vertraging op andere vluchten vanaf dezelfde luchthaven. Grondpersoneel en beveiliging moeten bij elke melding opnieuw uitrukken, ook als het patroon inmiddels bekend is.

Niet alleen de luchtvaart werd vrijdag getroffen. Ook mediabedrijven in Ierland en het Verenigd Koninkrijk kregen een bommelding. De Ierse publieke omroep RTE in Dublin werd daarbij ontruimd. RTE is de grootste publieke omroep van Ierland en zendt daar het belangrijkste nieuws van de dag uit. Een ontruiming van een redactie kan uitzendingen vertragen of tijdelijk onderbreken, afhankelijk van hoe snel het personeel elders verder kan werken.

Europese autoriteiten vermoeden dat achter de aanhoudende golf van bommeldingen een statelijke actor zit. Het gaat daarbij expliciet om hybride oorlogsvoering, waarvoor Rusland in Europa verantwoordelijk wordt gehouden. Deze week kregen al bijna dertig vluchten in Europa een bommelding. Dat trof vooral routes van en naar landen die vaker doelwit zijn van Russische verstoringen. Bij hybride oorlogsvoering zet een staat geen eigen troepen in, maar probeert hij een ander land te ontwrichten. Dat gebeurt met cyberaanvallen, desinformatie of, zoals nu, een reeks nepmeldingen die het luchtverkeer verstoren. Zo’n aanpak is voor een staat goedkoop en lastig met zekerheid toe te schrijven, omdat een telefonische of digitale melding zelden een directe afzender laat zien.

Een gecontroleerd toestel vliegt na de check meestal gewoon door, dus voor reizigers blijft de impact meestal beperkt tot vertraging. Luchthavens en hun beveiligingsdiensten doorlopen bij elke nieuwe melding toch het volledige protocol opnieuw: evacuatie, speurhonden en een nieuwe vrijgave van het toestel.

Nederlandse reizigers stonden deze keer zelf midden in het incident: hun bestemming en de Marechaussee waren erbij betrokken. Zolang niemand weet wie achter de meldingen zit, houden luchthavens in heel Europa rekening met herhaling, zonder dat er tot nu toe een verdachte is aangewezen.

Een valse bommelding is in Nederland en de meeste andere Europese landen strafbaar, ook als de dader nooit de intentie had om daadwerkelijk iets te laten ontploffen. Telefoontjes en digitale berichten zijn vaak anoniem, vooral wanneer ze vanuit het buitenland of via omwegen binnenkomen, en dat maakt het voor opsporingsdiensten moeilijk om snel een dader te vinden.