Negentien kerkgenootschappen bieden statushouders tijdelijk onderdak

Negentien christelijke kerken en organisaties doen mee aan Actie Onderdak, meldt de Raad van Kerken in Nederland over haar eigen hulpactie. Onder hen zijn de Rooms-Katholieke Kerk, de protestantse PKN en de gereformeerde NGK. De PKN is de grootste protestantse kerk van Nederland; de NGK is een kleinere, orthodox-protestantse kerk.

Met de actie roept de Raad van Kerken duizenden plaatselijke kerken, parochies en geloofsgemeenschappen op om statushouders tijdelijk onderdak te bieden. Dat kan bijvoorbeeld in een bijgebouw van de kerk of in een leegstaande pastorie. Het gaat vooral om gezinnen die al in de gemeente wonen waar ze verblijven en daar wachten op een eigen woning. Zodra zij het azc verlaten, komt daar weer plek vrij voor nieuwe asielzoekers.

Een statushouder heeft al een verblijfsvergunning, maar wacht vaak nog maanden op een eigen huis omdat gemeenten te weinig sociale huurwoningen vrij hebben. Die wachttijd drukt op de doorstroom in de azc’s. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) beheert de landelijke azc’s en wijst asielzoekers daar een plek toe; gemeenten zijn daarna verantwoordelijk voor huisvesting van statushouders binnen hun grenzen. Wie als statushouder in een azc blijft wonen, bezet daar een plek die anders vrijkomt voor een nieuwe asielzoeker.

Nederlandse azc’s hebben al jaren te maken met een tekort aan doorstroomwoningen voor statushouders. Gemeenten moeten wettelijk voldoende woningen beschikbaar stellen voor statushouders die aan hen zijn toegewezen, maar de wachtlijsten voor sociale huurwoningen zijn in veel steden lang. Daardoor blijven statushouders vaak langer dan nodig in een azc, terwijl het COA tegelijk nieuwe asielzoekers moet opvangen. Een kerkgebouw of pastorie biedt in de tussentijd een alternatief dat niet van het COA zelf komt, maar van de kerk en haar vrijwilligers. Die druk raakt niet alleen azc’s: ook reguliere woningzoekenden zonder vluchtelingenachtergrond wachten in veel gemeenten jarenlang op een sociale huurwoning.

Stichting INLIA begeleidt de plaatselijke kerken en parochies die meedoen aan Actie Onderdak, meldt de Raad van Kerken. De stichting ondersteunt kerken al langer bij de opvang van vluchtelingen. Die ervaring moet voorkomen dat een kerk er alleen voor staat zodra ze een gezin in huis neemt, van de eerste aanmelding tot de dagelijkse begeleiding ter plaatse. INLIA is vooral bekend van het kerkasiel, waarbij een kerk een uitgeprocedeerde asielzoeker opvangt om uitzetting te voorkomen. Bij Actie Onderdak gaat het om een andere groep: mensen die al een verblijfsvergunning hebben en wachten op een eigen woning.

De Raad van Kerken in Nederland is het landelijke overlegorgaan waarin kerkgenootschappen samenwerken aan gezamenlijke sociale en kerkelijke vraagstukken.

Over financiële steun vanuit de rijksoverheid voor de actie heeft de Raad van Kerken vooralsnog niets bekendgemaakt. Ook hoeveel opvangplekken de negentien aangesloten kerken en organisaties samen in totaal verwachten te leveren, blijft vooralsnog onbenoemd.

De opvang die deelnemende kerken en parochies aan statushouders bieden, duurt ongeveer drie maanden, meldt de Raad van Kerken. Die periode moet statushouders, net als andere nieuwe inwoners van een gemeente, de tijd geven om op zoek te gaan naar een eigen woning, terwijl de druk op de azc’s in die drie maanden afneemt.