Landelijke ophok- en afschermplicht voor pluimvee na drie vogelgriepuitbraken

Staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw, VVD) heeft per direct een landelijke ophok- en afschermplicht voor pluimvee ingesteld, meldt het ministerie van Landbouw. Commercieel gehouden kippen en ander pluimvee moeten voortaan binnen blijven. Hobbyhouders moeten hun dieren afschermen van wilde vogels, bijvoorbeeld in een volière of een ren met fijn gaas. De maatregel volgt op drie vogelgriepuitbraken binnen één week. Vogelgriep is een virus dat vooral bij wilde watervogels zoals eenden en ganzen voorkomt en van tijd tot tijd overslaat naar gehouden pluimvee. Bij commerciële bedrijven, waar dieren dicht op elkaar zitten, verspreidt het virus zich daarna snel. Door kippen en ander pluimvee binnen te houden, kunnen ze niet meer in aanraking komen met besmette wilde vogels of hun uitwerpselen. Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur is in Nederland verantwoordelijk voor de bestrijding van dierziekten zoals vogelgriep; de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert of pluimveehouders de regels naleven. Vogelgriep duikt in Nederland vooral op in de koudere maanden, wanneer overwinterende trekvogels het virus meebrengen naar pluimveebedrijven.

Drie uitbraken in een week

De eerste besmetting werd maandag 26 oktober vastgesteld op een pluimveebedrijf in Lutjegast, in de gemeente Westerkwartier, de eerste uitbraak sinds juli. Het bedrijf moest ongeveer 45.000 dieren ruimen. Een dag later, dinsdag 27 oktober, volgde een tweede uitbraak op een kleinschalige zorgboerderij in Middelie, Noord-Holland, waar ongeveer 150 kippen geruimd werden. Woensdag 28 oktober, de dag van de aankondiging, kwam er een derde besmetting bij op een pluimveebedrijf in Grootegast, meldt de NVWA. Daar werden ongeveer 51.000 leghennen geruimd. Rond het bedrijf geldt een vervoersverbod van 10 kilometer, dat deels overlapt met de zone bij Lutjegast. In dat gebied liggen zestien pluimveebedrijven, waarvan de NVWA er twee binnen een straal van 3 kilometer screent op het virus. Alle drie de bedrijven liggen in het noorden van het land, op minder dan een uur rijden van elkaar.

Bezoekersverbod en tentoonstellingsverbod

Naast de ophokplicht geldt nu ook een bezoekersverbod op pluimveebedrijven. Alleen bezoek voor de volksgezondheid, dierenwelzijn of de veiligheid van personeel blijft toegestaan. Het ministerie stelde ook opnieuw een tentoonstellingsverbod in voor risicovolle siervogels. Zo’n bezoekersverbod moet voorkomen dat mensen het virus van een besmet bedrijf naar een gezond bedrijf meenemen via kleding, schoeisel of voertuigen, ook als ze zelf niet ziek worden.

Ook elders in Europa

Het virus houdt niet op bij de grens. Ook in andere Europese landen, waaronder België, Denemarken, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, zijn recent besmettingen gemeld bij wilde vogels of pluimvee. De uitbraken vallen samen met het seizoen waarin trekvogels naar het zuiden trekken, wanneer het virus vaker opduikt.

Vaccinatieplan dit jaar

Erkens noemt zijn afweging voor de ophokplicht een balans tussen dierwelzijn, volksgezondheid, de maatschappelijke wens voor vrije-uitloopsystemen en de economische gevolgen voor pluimveehouders. Hij zegt nog dit jaar een plan voor verplichte vaccinatie van leghennen tegen vogelgriep te presenteren, in overleg met de sector. Daarbij wil hij handelsbelemmeringen wegnemen voor producten van gevaccineerd pluimvee. Tot die regeling er is, blijft de ophok- en afschermplicht het voornaamste middel tegen nieuwe besmettingen bij pluimveebedrijven en hobbyhouders in heel Nederland, van de grootste legpluimveestal tot de kleinste achtertuin.